حذفیات کنکور ۱۴۰۶ تجربی و انسانی: فهرست و زمان اعلام

کوتاه و بی‌تعارف: تا امروز فهرست حذفیات کنکور ۱۴۰۶ منتشر نشده است. هر صفحه‌ای که همین حالا وعدهٔ «لیست کامل حذفیات ۱۴۰۶» می‌دهد، یا فهرست سال قبل را با عوض کردن عدد عنوان بازنشر کرده یا حدس زده. آخرین فهرستی که سازمان سنجش آموزش کشور رسماً منتشر کرده، مربوط به آزمون اختصاصی سال ۱۴۰۵ است و تاریخ انتشارش ۱۲ آبان ۱۴۰۴ بود.

این راهنما سه کار می‌کند: دقیقاً می‌گوید حذفیات چیست و چه کسی اعلامش می‌کند، آخرین فهرست تأییدشده را با تاریخ و محل انتشارش نشان می‌دهد، و توضیح می‌دهد تا رسیدن اطلاعیهٔ ۱۴۰۶ چطور بخوانی که نه وقتت هدر برود نه چیزی را جا بگذاری.

حذفیات کنکور اصلاً یعنی چه؟

منبع آزمون اختصاصی سراسری، کتاب درسی است و بس. سازمان سنجش هر سال در یک اطلاعیه اعلام می‌کند سوال‌های هر درس از کدام کتاب، کدام پایه و کدام سال چاپ طراحی می‌شود. فهرست حذفیات ضمیمهٔ همان ماجراست: بخش‌هایی از همان کتاب‌های اعلام‌شده که طراح سوال اجازه ندارد از آن‌ها سوال بدهد.

تفاوتی که خیلی‌ها نمی‌گیرند و گران برایشان تمام می‌شود: حذفیات فهرست «مطالب کم‌اهمیت» نیست، فهرست «مطالب ممنوعه برای طراح» است. این دو یکی نیستند. یک بخش ممکن است برای فهمیدن متن اصلی حیاتی باشد و در عین حال طرح سوال مستقیم از آن ممنوع باشد.

حذفیات را چه کسی اعلام می‌کند؟ دو فهرست جدا، دو مرجع جدا

این جایی است که هر سال شایعه ساخته می‌شود. برای یک داوطلب پایهٔ دوازدهم دو فهرست حذفیات وجود دارد، نه یکی، و مرجع اعلامشان هم یکی نیست:

نکتهٔ عملی سطر دوم را دست‌کم نگیر: حذفیات امتحان نهایی ۱۴۰۵ برای نوبت خرداد، در مقدمهٔ هر کتاب درسی چاپ شده بود. یعنی همان کتابی که جلوی دستت است جواب را دارد و لازم نیست دنبال فایل بگردی. اولین کاری که امشب می‌توانی بکنی این است: صفحه‌های اول کتاب‌های تخصصی‌ات را باز کن و بخوانی.

آخرین فهرست رسمی: حذفیات ۱۴۰۵ و تاریخ دقیقش

سازمان سنجش در ۱۲ آبان ۱۴۰۴ اطلاعیه‌ای با عنوان «حذفیات منابع امتحانی آزمون اختصاصی سراسری سال ۱۴۰۵» منتشر کرد. این فهرست همهٔ گروه‌های آزمایشی، از جمله تجربی و انسانی، را در یک سند پوشش می‌داد.

یک ویژگی این اطلاعیه توضیح می‌دهد چرا وقتی «حذفیات کنکور» را جست‌وجو می‌کنی به ده‌ها صفحه می‌رسی که هیچ‌کدام متن کامل را نشان نمی‌دهند: فهرست به‌صورت فایل PDF ضمیمهٔ اطلاعیه منتشر می‌شود، نه به‌صورت جدول داخل صفحه. سایت‌های آموزشی همان فایل را دوباره میزبانی می‌کنند و بالایش متن عمومی می‌نویسند. اگر دنبال جدول واقعی هستی، باید فایل را باز کنی؛ صفحه‌های وب فقط دور آن حرف می‌زنند.

یک باور رایج که برای ۱۴۰۵ درست از آب درنیامد

در سایت‌های کنکوری جمله‌ای مدام تکرار می‌شود: «سنجش حذفیات را حدود سه تا چهار ماه قبل از آزمون اعلام می‌کند». برای دورهٔ ۱۴۰۵ این‌طور نشد. تقویم واقعی آن دوره این بود:

یعنی فاصلهٔ اعلام حذفیات تا روز آزمون حدود هشت ماه بود، نه سه یا چهار ماه. این برای تو خبر خوبی است: اگر همان الگو تکرار شود، فهرست ۱۴۰۶ حوالی آبان ۱۴۰۵ می‌آید، یعنی خیلی زودتر از آن‌که به مرحلهٔ جمع‌بندی برسی. اما توجه کن که این یک پیش‌بینی بر اساس الگوی سال قبل است، نه تاریخی که سنجش اعلام کرده باشد. تا وقتی اطلاعیه روی sanjesh.org ننشسته، هیچ تاریخی برای ۱۴۰۶ قطعی نیست.

معمولاً چه بخش‌هایی از کتاب حذف می‌شود؟

جزئیات هر سال فرق می‌کند، اما دسته‌بندی‌ها ثابت‌اند. در فهرست‌های سال‌های اخیر، این بخش‌ها به‌طور معمول از دایرهٔ طرح سوال بیرون بوده‌اند:

• پاورقی‌ها و زیرنویس‌های صفحه
• بخش‌های «بیشتر بدانید» و «خوب است بدانید»
• بخش‌های «برای مطالعه» و «خواندنی» و مطالب مطالعهٔ آزاد
• فعالیت‌های پژوهشی و تحقیقی داخل متن
• واژه‌نامه و پیوست‌های انتهای کتاب
• بخشی از آمار و اعداد ریز داخل جدول‌ها و نمودارها

در کنار این‌ها، هر درس محدودیت‌های اختصاصی خودش را هم دارد که فقط در متن اطلاعیه می‌آید. مثلاً در فهرست‌های سال‌های گذشته برای عربی، بخش‌های «البحث العلمی» و «للمطالعة» از طرح سوال بیرون بوده‌اند، و در تاریخ و جغرافیا محدودیت‌هایی روی اعداد و آمار دقیق داخل جدول‌ها گذاشته شده است. این نمونه‌ها را به‌عنوان الگوی کلی نگاه کن، نه فهرست ۱۴۰۶.

کنکور تجربی: اول بدان چه چیزی اصلاً منبع است

قبل از اینکه بپرسی چه چیزی حذف شده، باید بدانی دایرهٔ کامل چیست. سنجش برای هر درس نه‌فقط نام کتاب، بلکه پایه و سال چاپ را هم مشخص می‌کند. فهرستی که برای دورهٔ ۱۴۰۶ در منابع آموزشی منتشر شده، برای گروه تجربی این است:

الگوی ستون آخر ساده است و خودت هم می‌توانی بسازیش: سال چاپ هر کتاب، همان سالی است که آن پایه را خوانده‌ای. برای کسی که دوازدهم را در سال تحصیلی منتهی به کنکور ۱۴۰۶ می‌گذراند، کتاب دهم چاپ ۱۴۰۳ است، یازدهم چاپ ۱۴۰۴ و دوازدهم چاپ ۱۴۰۵.

این ستون بی‌اهمیت نیست. فهرست حذفیات با شمارهٔ صفحه نوشته می‌شود. اگر کتاب دست‌دوم یا نسخهٔ PDF چاپ قدیمی داشته باشی، صفحه‌ها جابه‌جا می‌شوند و ممکن است بند اشتباهی را حذف‌شده حساب کنی. قبل از اینکه فهرست را روی کتابت پیاده کنی، سال چاپ روی شناسنامهٔ کتاب را با اطلاعیهٔ سنجش تطبیق بده.

کنکور انسانی: ده درس اختصاصی و کتاب‌هایشان

گروه آزمایشی علوم انسانی ده درس اختصاصی دارد. سه کتابی که سال چاپشان برای دورهٔ ۱۴۰۶ در منابع آموزشی آمده، ریاضی و آمار، علوم و فنون ادبی و عربی زبان قرآن است؛ بقیه هم همان کتاب‌های درسی معمول‌اند:

چرا این جدول در راهنمای حذفیات آمده؟ چون اکثر پرسش‌هایی که با عنوان «حذفیات انسانی» مطرح می‌شود در واقع دربارهٔ حذفیات نیست، دربارهٔ گیجی سر منبع است. مثلاً «فلسفه دهم برای کنکور می‌آید؟» پاسخش در فهرست حذفیات نیست؛ در همین جدول است، چون فلسفه از پایهٔ یازدهم شروع می‌شود. وقتی دایرهٔ منبع را دقیق بدانی، نصف سوال‌های حذفیات خودبه‌خود جواب می‌گیرند.

امسال حذفیات امتحان نهایی از حذفیات کنکور مهم‌تر است

این بخش را حتی اگر بقیهٔ صفحه را نخواندی بخوان. ساختار پذیرش عوض شده و وزن نمرهٔ نهایی از خود آزمون بیشتر شده است.

در آزمون سراسری ۱۴۰۵، سابقهٔ تحصیلی پایه‌های یازدهم و دوازدهم با تأثیر قطعی ۶۰ درصد در نمرهٔ کل لحاظ شد. برای کنکور ۱۴۰۶ هم همان ۶۰ درصد قطعی اعلام شده، با این تفکیک: ۲۰ درصد سهم نمرات امتحان نهایی دروس پایهٔ یازدهم و ۴۰ درصد سهم نمرات امتحانات نهایی پایهٔ دوازدهم. کنار این، اعلام شده که امتحانات همهٔ دروس تخصصی و عمومی پایه‌های یازدهم و دوازدهم به‌صورت نهایی برگزار می‌شود.

سه پیامد مستقیم برای پرسش حذفیات:

1. حذفیات نهایی روی نمرهٔ کلت اثر بیشتری دارد تا حذفیات کنکور. چهل درصد از نمرهٔ کل از امتحاناتی می‌آید که فهرست حذفیاتشان را آموزش و پرورش تعیین می‌کند، نه سنجش.
2. دروس عمومی از خود کنکور حذف شده‌اند و فقط از مسیر سوابق تحصیلی اثر می‌گذارند. یعنی ادبیات و دین و زندگی و زبان از دفترچهٔ کنکور بیرون‌اند، ولی از نمرهٔ کل تو بیرون نیستند.
3. اعتبار دوسالهٔ نتیجهٔ کنکور لغو شده است. نتیجهٔ آزمون اختصاصی سال ۱۴۰۴ فقط برای همان سال معتبر بود. اگر روی نگه‌داشتن نتیجهٔ یک سال برای سال بعد حساب باز کرده‌ای، آن گزینه دیگر وجود ندارد.

دربارهٔ خود آزمون ۱۴۰۶ هم آنچه تا امروز به نقل از مسئولان اعلام شده این است که کنکور در تیرماه ۱۴۰۶ و در یک نوبت برگزار می‌شود، هرچند ثبت‌نام در دو نوبت انجام می‌گیرد. تاریخ روز و ساعت هنوز رسمی نشده است.

چهار اشتباه رایج دربارهٔ حذفیات

یک: منتظر ماندن تا اعلام فهرست

هر سال عده‌ای شروع فصل‌های سنگین را عقب می‌اندازند تا «ببینیم چی حذف می‌شود». با توجه به اینکه فهرست ۱۴۰۵ حدود هشت ماه پیش از آزمون آمد و حجمش هم محدود بود، این انتظار عملاً معنایش این است که چند ماه از مطالعه‌ات را برای صرفه‌جویی در چند پاورقی معطل کنی.

دو: اعتماد به فهرست دست‌به‌دست‌شده

فهرست‌هایی که در گروه‌های پیام‌رسان می‌چرخند اغلب کپی سال قبل‌اند و گاهی شمارهٔ صفحه‌هایشان با چاپ فعلی کتاب نمی‌خواند. تنها نسخهٔ معتبر، فایل ضمیمهٔ اطلاعیهٔ سنجش است. آن را یک بار خودت دانلود کن و همان را ملاک بگیر.

سه: قاطی کردن دو فهرست

حذفیات نهایی خرداد با حذفیات آزمون اختصاصی یکی نیست. ممکن است مبحثی در نهایی حذف باشد و در کنکور نه، یا برعکس. هر فهرست را جدا روی کتاب خودت پیاده کن و علامت‌گذاری‌شان را از هم تفکیک کن.

چهار: نادیده گرفتن سال چاپ کتاب

گفتیم و باز هم می‌گوییم چون رایج‌ترین دلیل «فهرست با کتاب من نمی‌خواند» همین است: فهرست حذفیات با شمارهٔ صفحهٔ چاپ اعلام‌شده نوشته می‌شود. کتاب چاپ دیگر یعنی صفحهٔ دیگر.

تا اعلام فهرست ۱۴۰۶ چه کار کنیم؟

پاسخ عملی، نه شعاری. چهار کار مشخص که همین هفته می‌شود انجام داد:

1. مقدمهٔ کتاب‌هایت را بخوان. حذفیات امتحان نهایی ۱۴۰۵ در صفحه‌های نخست خود کتاب‌های درسی درج شده بود. اگر همان روال ادامه پیدا کند، بخشی از جوابت همین حالا روی میزت است.
2. فایل حذفیات ۱۴۰۵ را به‌عنوان مرجع موقت بردار. فهرست‌های سال‌به‌سال بیشتر تکرار می‌شوند تا تغییر. آن را با مداد و به‌شکل قابل‌پاک‌شدن روی کتاب علامت بزن، نه با ماژیک و نه به‌شکل قطعی.
3. هیچ فصلی را کامل کنار نگذار. حذفیات در سال‌های اخیر در سطح پاورقی و بخش خواندنی بوده، نه در سطح فصل. تصمیم «این فصل را نمی‌خوانم» تقریباً هیچ‌وقت با فهرست حذفیات توجیه نمی‌شود.
4. یک یادآور برای آبان بگذار. فهرست پارسال ۱۲ آبان آمد. یک یادآور برای اول آبان ۱۴۰۵ روی سایت سنجش بگذار و همان‌جا تکلیفت را روشن کن.

و یک نکتهٔ روش مطالعه که مستقیم به همین موضوع وصل است: وقتی محتوایت را به واحدهای کوچک شکسته باشی، اعمال کردن فهرست حذفیات چند دقیقه طول می‌کشد به‌جای یک بعدازظهر. اگر برای هر مبحث یک درس‌نامه، مجموعه‌ای کارت و چند تست جدا داشته باشی، حذف یک بند فقط یعنی کنار گذاشتن دو سه کارت؛ اما اگر همه‌چیزت یک جزوهٔ پیوسته باشد، باید کل جزوه را بازخوانی کنی تا بفهمی کجا را باید خط زد. جاست هم دقیقاً به همین شکل محتوا را نگه می‌دارد: درس‌نامه، کارت، تست و خلاصهٔ جمع‌بندی هر مبحث جدا، تا وقتی اطلاعیه‌ای مثل حذفیات می‌آید، اعمالش یک کار پنج‌دقیقه‌ای باشد.

جمع‌بندی

حذفیات کنکور ۱۴۰۶ هنوز اعلام نشده و تا اعلام رسمی، هیچ فهرستی برای ۱۴۰۶ معتبر نیست. آنچه امروز در دست داری این است: فهرست ۱۴۰۵ که در ۱۲ آبان ۱۴۰۴ روی سایت سنجش نشست، الگوی ثابت دسته‌بندی‌ها که هر سال تکرار می‌شود، و حذفیات نهایی که در مقدمهٔ کتاب‌هایت چاپ شده و با ۶۰ درصد تأثیر قطعی، وزنش کم از حذفیات کنکور نیست.

حذفیات یک اطلاعیهٔ اداری است که سالی یک بار می‌آید و چند پاورقی را از دایرهٔ طرح سوال بیرون می‌برد. آن را در تقویمت بگذار، در آبان چکش کن، و بقیهٔ سال را طوری بخوان که انگار چیزی حذف نشده. تقریباً هیچ رتبه‌ای در تاریخ این آزمون با حذفیات ساخته یا خراب نشده است.