کالبدشناسی و تشریح ششها
ششها اندامهایی با بافت اسفنجی هستند که بخش اعظم قفسه سینه را اشغال کردهاند. در کالبدشناسی مقایسهای، شش چپ به دلیل مجاورت با قلب، دارای یک فرورفتگی در سمت داخلی و پایین خود است و نسبت به شش راست کوچکتر میباشد. در انسان، شش راست دارای ۳ لوب و شش چپ دارای ۲ لوب است. هنگام تشریح شش گوسفند، سه نوع سوراخ یا مجرا در مقطع عرضی قابل مشاهده است:
- نایژهها: دارای دیوارهای غضروفی و دهانهای زبر هستند که همیشه باز میماند.
- سرخرگها: دارای دیوارهای ضخیم و خاصیت کشسانی زیاد هستند، اما دهانه آنها لزوماً زبر نیست.
- سیاهرگها: دیواره نازکتری داشته و دهانه آنها برخلاف نایژهها همیشه باز نیست.
در گوسفند، نای پیش از دوشاخه شدن نهایی، یک انشعاب سوم دارد که مستقیماً وارد شش راست میشود.
نکته کنکوری مهم این است که نایژه اصلی راست نسبت به نایژه اصلی چپ قطورتر و کوتاهتر است و به شش بزرگتر (راست) وارد میشود. همچنین نایژهها در تنظیم مقدار هوای ورودی نقشی ندارند و این وظیفه بر عهده نایژکها است.
واژگان کلیدی
اشتباههای رایج
- اشتباه است اگر تصور کنید شش راست به دلیل وجود کبد کوچکتر است؛ در واقع شش چپ به دلیل وجود قلب کوچکتر است.
- نایژه اصلی چپ وارد لوب بزرگتر شش چپ میشود، نه لوب کوچکتر.
جمعبندی این مفهوم
- ششها دارای بافت اسفنجی بوده و شش راست بزرگتر از شش چپ است.
- در مقطع شش، نایژهها با دهانه زبر و رگها با دهانه صاف (بافته کشسان) دیده میشوند.
- نایژه اصلی راست کوتاهتر و قطورتر از نایژه اصلی چپ است.
- در گوسفند، یک انشعاب سوم از نای مستقیماً به شش راست میرود.
- تعداد سرخرگهای کرونری قلب انسان (۲) با تعداد لوبهای شش چپ گوسفند (۲) برابر است.
نکتهٔ تکمیلی
جالب است بدانید که در گوسفند، علاوه بر دو نایژه اصلی، یک انشعاب اضافی به نام «نایژه گاوی» یا سهگانه وجود دارد که فقط به لوب فوقانی شش راست میرود. این ساختار در انسان وجود ندارد و یک ویژگی اختصاصی در بسیاری از پستانداران جفتدار مثل گاو و گوسفند است.