قلمرو آرمانی و واقعی جهان اجتماعی
هر جهان اجتماعی دارای دو ساحت یا قلمرو متمایز اما مرتبط است: قلمرو آرمانی و قلمرو واقعی. آرمان اجتماعی شامل مجموعه اهداف و ارزشهای مشترکی است که اعضای یک جهان اجتماعی خواهان رسیدن به آنها هستند و تصور وضعیت مطلوب در حوزههای فرهنگ، سیاست و اقتصاد را شکل میدهد. در مقابل، قلمرو واقعی شامل آن بخش از ارزشها و هنجارهایی است که مردم به آنها دست یافتهاند و در زندگی روزمره به آنها عمل میکنند.
تعامل و نسبت میان دو قلمرو
رابطه میان قلمرو واقعی و آرمانی از نوع عموم و خصوص منوجه است؛ یعنی بخشهایی از آرمانها ممکن است در واقعیت محقق شده باشند و بخشهایی هنوز تنها در سطح ایدهآل باقی مانده باشند. مرز میان این دو قلمرو ثابت نیست و بر اساس عمل مردم تغییر میکند. برنامهریزان فرهنگی تلاش میکنند از طریق تعلیم و تربیت، آرمانها را به قلمرو واقعی وارد کنند.
نظام معیار هر جهان اجتماعی همان آرمانهای آن است که به عنوان ملاک ارزیابی واقعیتهای موجود عمل میکند.
| ویژگی | قلمرو آرمانی | قلمرو واقعی |
|---|---|---|
| تعریف | وضعیت مطلوب | وضعیت موجود |
| رعایت توسط مردم | لازم میدانند | عمل میکنند |
| ماهیت | ایدهآل | تحققیافته |
واژگان کلیدی
- آرمان اجتماعی
- مجموعه اهداف و ارزشهای مشترکی که اعضای یک جامعه در پی تحقق آنها هستند.
- قلمرو واقعی
- آن بخش از فرهنگ که مردم در عمل به آن پایبند بوده و در زندگی اجتماعی پیاده کردهاند.
- نظام معیار
- ملاک و شاخصی که بر اساس آرمانها شکل گرفته و برای سنجش واقعیتهای اجتماعی به کار میرود.
اشتباههای رایج
- اشتباه است که فکر کنیم آرمانهای اجتماعی در عقاید متبلور میشوند؛ آرمانها در ارزشها تجلی مییابند.
- رابطه قلمرو واقعی و آرمانی تباین (جدایی کامل) نیست، بلکه اشتراکاتی با هم دارند.
- ارزشها صرفاً با دانستن یا متبلور شدن آرمانها واقعی نمیشوند، بلکه فقط با عمل مطابق آنها به واقعیت تبدیل میگردند.
جمعبندی این مفهوم
- آرمان اجتماعی تصویر وضعیت مطلوب جامعه در ابعاد مختلف زندگی است.
- قلمرو واقعی شامل ارزشهایی است که مردم به آنها عمل کرده و محقق نمودهاند.
- مرز بین آرمان و واقعیت سیال بوده و تابعی از کنشگری و عمل اعضای جامعه است.
- تعلیم و تربیت ابزار اصلی تبدیل آرمانها به واقعیتهای اجتماعی محسوب میشود.
- ارزیابی وضعیت موجود هر جامعه بر پایه نظام معیار یا همان آرمانهای آن جامعه صورت میگیرد.