افیوژن پلورال و معیارهای لایت
افیوژن پلورال به تجمع غیرطبیعی مایع در فضای پلور گفته میشود. گام نخست در مواجهه با این بیماران، انجام توراسنتز (Thoracentesis) جهت آنالیز مایع و افتراق بین ماهیت ترانسودایی و اگزودایی است. این افتراق بر اساس معیارهای لایت (Light's criteria) انجام میشود.
معیارهای تشخیص اگزودا
مایع پلورال زمانی اگزودایی محسوب میشود که حداقل یکی از شرایط زیر را داشته باشد:
- نسبت پروتئین مایع پلورال به سرم بیش از ۰/۵ (یا میزان مطلق پروتئین بیش از ۳ گرم در دسیلیتر)
- نسبت LDH مایع به سرم بیش از ۰/۶
- میزان LDH مایع بیش از دو-سوم حد بالای نرمال سرم (معمولاً بیش از ۲۰۰ IU/L)
وجود هر یک از معیارهای لایت برای تشخیص افیوژن اگزودایی کافی است؛ در حالی که اگزودا ناشی از التهاب یا بدخیمی است، ترانسودا ناشی از عدم تعادل فشارهای هیدروستاتیک و انکوتیک میباشد.
علل و تشخیصهای افتراقی
شایعترین علت افیوژن ترانسودایی، نارسایی احتقانی قلب (CHF) و سیروز کبدی است. در مقابل، عفونتها (پنومونی، سل)، بدخیمیها (از طریق تولید مایع یا مسدود کردن لنفاتیکها) و شیلوتوراکس از علل اصلی افیوژن اگزودایی هستند.
| ویژگی | ترانسودا | اگزودا |
|---|---|---|
| پروتئین | کم (≤ ۳) | زیاد (> ۳) |
| LDH | پایین (≤ ۲۰۰) | بالا (> ۲۰۰) |
| علت اصلی | نارسایی قلب/سیروز | التهاب/بدخیمی |
واژگان کلیدی
- توراسنتز
- پروسیجر خروج مایع از فضای پلورال با استفاده از سوزن جهت تشخیص یا درمان
- معیارهای لایت
- مجموعهای از استانداردهای بیوشیمیایی برای افتراق بین مایع ترانسودا و اگزودا
- نارسایی احتقانی قلب (CHF)
- بیماری که به دلیل افزایش فشار هیدروستاتیک، شایعترین علت ایجاد ترانسودا در ریه است
اشتباههای رایج
- اشتباه در طبقهبندی: بسیاری تصور میکنند نارسایی قلب میتواند اگزودا ایجاد کند، در حالی که نارسایی قلب به طور کلاسیک علت ترانسودا است.
- فراموشی معیارها: در آزمون ممکن است عددی مثل پروتئین ۴ یا LDH ۲۵۰ داده شود؛ باید دانست این مقادیر قطعا اگزودا هستند.
- تفسیر غلط سیروز: سیروز کبدی برخلاف تصور برخی، اگزودا ایجاد نمیکند بلکه با مکانیسم کاهش آلبومین و انتقال مایع آسیت، ترانسودا ایجاد میکند.
جمعبندی این مفهوم
- توراسنتز پروسیجر اصلی برای بررسی مایع پلورال و تعیین علت آن است.
- معیارهای لایت شامل نسبت پروتئین > ۰/۵ و نسبت LDH > ۰/۶ برای تشخیص اگزودا هستند.
- افیوژن اگزودایی با پروتئین بالای ۳ g/dL و LDH بالای ۲۰۰ IU/L مشخص میشود.
- نارسایی قلب و سیروز کبدی علل اصلی ترانسودا، و عفونت و بدخیمی علل اصلی اگزودا میباشند.
- علائمی مانند تنگی نفس، درد پلورتیک و احساس پری در قفسه سینه در افیوژن شایع هستند.
نکتهٔ تکمیلی
جالب است بدانید که در برخی موارد خاص، مانند بیمارانی که دیورتیک مصرف میکنند، ممکن است معیارهای لایت به اشتباه یک مایع ترانسودایی را در دسته اگزودا قرار دهند (مثبت کاذب). در این شرایط، پزشکان از معیاری به نام «گرادیان آلبومین» استفاده میکنند؛ اگر اختلاف آلبومین سرم و مایع پلورال بیش از ۱.۲ گرم در دسیلیتر باشد، احتمال ترانسودا بودن مایع بسیار زیاد است، حتی اگر معیارهای لایت خلاف آن را بگویند.