ساختار گیاهان

جالب است بدانید که یاخته‌های مریستمی به دلیل سرعت تقسیم بسیار بالا، معمولاً فاقد واکوئول بزرگ مرکزی هستند. این یاخته‌ها مانند «یاخته‌های بنیادی» در جانوران عمل می‌کنند؛ یعنی پتانسیل تبدیل شدن به هر نوع بافت گیاهی (آوندی، زمینه‌ای یا پوششی) را دارند. به همین دلیل در تکنیک‌های کشت بافت، اغلب از مریستم انتهای ساقه برای تکثیر گیاهان عاری از ویروس استفاده می‌شود، چون سرعت تقسیم مریستم از سرعت تکثیر ویروس‌ها بیشتر است!

یک راه ساده برای تشخیص گیاهان تک‌لپه و دولپه در طبیعت، نگاه کردن به گلبرگ‌های آن‌هاست! گل‌های تک‌لپه‌ای معمولاً مضربی از عدد ۳ (مثل ۳ یا ۶ گلبرگ) دارند، در حالی که گل‌های دولپه‌ای گلبرگ‌هایی به تعداد مضرب‌های ۴ یا ۵ دارند. همچنین دانه تک‌لپه‌ها مثل ذرت یکپارچه است، اما دانه دولپه‌ها مثل لوبیا به راحتی به دو قسمت (دو لپه) تقسیم می‌شود.

آیا می‌دانستید حلقه‌های سالیانه که سن درخت را نشان می‌دهند، در واقع همان آوندهای چوب پسین هستند؟ در فصل بهار که آب فراوان است، کامبیوم آوندساز رگ‌های چوبی پهن و روشن تولید می‌کند، اما در پایان تابستان رگ‌ها تنگ‌تر و تیره‌تر می‌شوند. تضاد بین این دو لایه، یک حلقه را ایجاد می‌کند. بنابراین با شمردن این حلقه‌ها نه تنها سن درخت، بلکه شرایط آب و هوایی سال‌های مختلف را هم می‌توان فهمید!

گیاه خرزهره یک استراتژیست واقعی در ذخیره آب است! این گیاه علاوه بر پوستک و کرک، می‌تواند در واکوئول‌های خود ترکیبات پلی‌ساکاریدی (مثل موسیلاژ) تولید کند. این مواد با جذب شدید آب، مانند گوی‌های ژله‌ای عمل کرده و مانع خروج آب از یاخته می‌شوند. جالب است بدانید خرزهره علی‌رغم این زیبایی و مقاومت، بسیار سمی است و حتی دود حاصل از سوختن برگ‌های آن می‌تواند باعث مسمومیت شدید شود!

جالب است بدانید که چرا از «آبی متیل» برای بافت‌های چوبی استفاده می‌کنیم؟ این رنگ یک رنگ بازی (قلیایی) است که میل ترکیبی بسیار زیادی به «لیگنین» دارد. لیگنین همان ماده‌ای است که باعث چوبی شدن و سختی دیواره یاخته‌ها می‌شود. در مقابل، کارمن زاجی به «سلولز» می‌چسبد. این تفاوت در میل ترکیبی است که باعث می‌شود زیر میکروسکوپ، آوندهای چوبی را آبی و آوندهای آبکش را قرمز یا صورتی ببینیم و به راحتی آن‌ها را از هم تشخیص دهیم!