تنوع گردش مواد در جانداران

جالب است بدانید که اسفنج‌ها با وجود ساختار بسیار ساده، استاد فیلتراسیون هستند. یک اسفنج به اندازه یک توپ فوتبال می‌تواند در هر شبانه‌روز بیش از ۱۰۰۰ لیتر آب را از بدن خود عبور داده و تصفیه کند! این جانداران فاقد مغز و سیستم عصبی هستند، اما یاخته‌های آن‌ها به صورت هماهنگ عمل می‌کنند تا بقای جانور تضمین شود.

آیا می‌دانستید که ملخ‌ها چندین قلب لوله‌ای دارند که در امتداد پشت آن‌ها قرار گرفته است؟ این قلب‌ها به صورت زنجیره‌ای کار می‌کنند و همولنف را به سمت سر می‌رانند. جالب‌تر اینکه سیستم تنفسی آن‌ها (نایدیس‌ها) آنقدر کارآمد است که اکسیژن را سریع‌تر از گردش خون ما به ماهیچه‌های پروازی می‌رساند؛ به همین دلیل ملخ‌ها بلافاصله پس از دریافت اکسیژن توانایی پرش‌های انفجاری را دارند.

شاید برایتان جالب باشد که برخی ماهی‌ها مانند «گِل‌خورک» یا ماهی‌های شش‌دار، علاوه بر آبشش می‌توانند از طریق پوست یا اندام‌های کیسه‌ای شکل هم نفس بکشند! اما همگی در ساختار اصلی قلب دوحفره‌ای مشترک هستند. همچنین، قلب ماهی برخلاف قلب انسان که توسط رگ‌های کرونری (اکلیلی) تغذیه می‌شود، در برخی گونه‌ها اکسیژن را مستقیم از خونی که از آبشش‌ها برمی‌گردد و در سطح خارجی قلب جریان می‌یابد، دریافت می‌کند.

جالب است بدانید نوزاد قورباغه (لارو) نه تنها قلبی شبیه ماهی دارد (دو حفره)، بلکه مثل ماهی‌ها با آبشش نفس می‌کشد! در طول دگردیسی، نه تنها دم و آبشش‌هایش را از دست می‌دهد، بلکه ساختار قلبش هم از دو حفره به سه حفره تغییر می‌کند تا برای زندگی در خشکی و تنفس ششی آماده شود. این یکی از شگفت‌انگیزترین تحولات ساختاری در جهان طبیعت است که گذر از گردش خون ساده به مضاعف را در طول زندگی یک فرد نشان می‌دهد.