روان‌شناسی فردی (آدلر)، درمان تحلیل ارتباط محاوره‌ای (برن)، واقعیت درمانی (گلاسر)

جالب است بدانید که آلفرد آدلر خود در دوران کودکی با بیماری‌های سختی از جمله راشیتیسم دست‌وپنجه نرم می‌کرد و مرگ برادرش را تجربه نمود. همین ضعف‌های جسمانی و رویارویی زودهنگام با مرگ، الهام‌بخش او در ابداع مفاهیمی چون احساس حقارت و سازوکار جبران شد. آدلر نشان داد که چگونه یک کودک رنجور می‌تواند با استفاده از خود خلاق خود، ضعف‌های فیزیکی را به انگیزه‌ای برای تبدیل شدن به یکی از تاثیرگذارترین روان‌شناسان تاریخ تبدیل کند.

نظریه ترتیب تولد آدلر نشان می‌دهد که محیط خانواده برای تک‌تک فرزندان یکسان نیست. هر فرزند با متولد شدن، پویایی متفاوتی را در خانواده تجربه می‌کند که آدلر آن را منظومه خانوادگی می‌نامد. جالب است بدانید که مطالعات مدرن در روان‌شناسی خانواده نیز تا حد زیادی فرضیات آدلر را تایید کرده‌اند؛ برای مثال، نشان داده شده که فرزندان اول در آزمون‌های مسئولیت‌پذیری نمرات بالاتری می‌گیرند، در حالی که فرزندان میانی مهارت‌های مذاکره و سازش بهتری دارند، زیرا از کودکی یاد گرفته‌اند بین فرزند اول سلطه‌گر و فرزند آخر نازپرورده میانجی‌گری کنند.

آدلر یکی از پیشگامان روان‌درمانی فعال و مشارکتی بود. برخلاف فروید که در طول جلسات پشت سر مراجع می‌نشست و سکوت می‌کرد، آدلر صندلی خود را روبه‌روی مراجع قرار می‌داد و رابطه مراجع-درمانگر را یک همکاری برابر می‌دانست. استفاده خلاقانه آدلر از تکنیک‌هایی مثل دکمه فشار یا انگار که بعد از چندین دهه، پایه‌گذار فنون مهم در روان‌درمانی شناختی-رفتاری (CBT) شد. این تکنیک‌ها به مراجعان نشان می‌دهند که ذهن انسان یک تماشاگر منفعل نیست، بلکه کارگردان فعال دنیای هیجانی خویش است.

اریک برن نظریه تحلیل تبادلی را با این هدف ابداع کرد که مفاهیم پیچیده روان‌کاوی را به زبانی ساده، ملموس و قابل فهم برای عموم مردم تبدیل کند. اصطلاحاتی مانند نوازش، بازی روانی و من والدینی به سرعت وارد فرهنگ عامه شدند. جالب است بدانید کتاب معروف برن با نام بازی‌ها: روان‌شناسی روابط انسانی که در سال ۱۹۶۴ منتشر شد، با وجود ماهیت تخصصی‌اش، به مدت دو سال در صدر لیست پرفروش‌ترین‌های نیویورک تایمز قرار گرفت. این امر نشان می‌دهد که انسان‌ها تا چه حد تشنه درک الگوهای پنهان در رفتارهای اجتماعی روزمره خود هستند.

ویلیام گلاسر ایده واقعیت‌درمانی را زمانی که در یک بیمارستان روان‌پزشکی کار می‌کرد توسعه داد. او متوجه شد که درمان‌های مرسوم که بر گذشته بیمار و تحلیل ناهشیار متمرکز بودند، نه تنها کمکی به بهبود بیماران نمی‌کردند، بلکه به آن‌ها بهانه‌ای می‌دادند تا رفتارهای غیرمسئولانه خود را ادامه دهند. گلاسر با معرفی نظریه انتخاب نشان داد که حتی نشانه‌هایی چون افسردگی یا اضطراب شدید، رفتارهایی انتخابی هستند که فرد برای کنترل دیگران یا فرار از مسئولیت به کار می‌گیرد. این دیدگاه انقلابی، بیمار را از نقش یک قربانی بی‌دفاع شرایط زیستی یا گذشته، به یک عامل فعال با قدرت انتخاب تبدیل می‌کند.

درمان تعهد و پذیرش (ACT) با استفاده از تمثیل‌های خلاقانه به مراجعان کمک می‌کند تا از تله‌های ذهنی رها شوند. یکی از معروف‌ترین تمثیل‌ها، تمثیل اتوبوس و مسافران است. تصور کنید شما راننده اتوبوس زندگی خود هستید و افکار منفی، مسافران ترسناک و پر سروصدایی هستند که عقب اتوبوس نشسته‌اند و به شما دستور می‌دهند به کدام سمت بروید. در روش‌های سنتی، راننده ممکن است اتوبوس را نگه دارد تا با آن‌ها بجنگد یا آن‌ها را پیاده کند. اما در ACT، شما یاد می‌گیرید که مسافران را همان‌طور که هستند بپذیرید، بگذارید فریاد بزنند، اما فرمان اتوبوس را رها نکنید و به سمت مسیر و ارزش‌های خود به رانندگی ادامه دهید.